Dãy số Fibonacci huyền bí từ lâu đã thu hút sự chú ý của các nhà toán học, khoa học, nghệ sĩ và kiến trúc sư. Được giới thiệu bởi Leonardo xứ Pisa, hay còn gọi là Fibonacci, vào năm 1202, dãy số này có quy luật: mỗi số là tổng của hai số liền trước. Từ dãy số Fibonacci, người ta tìm ra mối liên hệ với tỷ lệ vàng (xấp xỉ 1.618), hay còn gọi là tỷ lệ thần thánh, được tính bằng cách chia mỗi số cho số trước nó. Nó còn được mệnh danh là "mật mã bí ẩn của tự nhiên" bởi sự xuất hiện kỳ diệu của trong các hình dạng tự nhiên. Ta có thể dễ dàng nhận ra dãy số này trong cấu trúc xoắn ốc hoàn hảo của vỏ ốc anh vũ, hay trong cấu trúc hoa, quả thông và thậm chí cả trong các cơn bão. Dường như dãy Fibonacci là một quy luật ngầm chi phối sự phát triển của vạn vật trong tự nhiên.
Nhận thức được sự hài hòa và cân bằng mà dãy Fibonacci mang lại, các nghệ sĩ và kiến trúc sư qua nhiều thế kỷ đã áp dụng nó vào các tác phẩm của mình để tạo nên vẻ đẹp hoàn mỹ. Leonardo da Vinci, bậc thầy nghệ thuật, đã sử dụng dãy Fibonacci trong nhiều kiệt tác nổi tiếng như Bữa Tiệc Ly. Le Corbusier, kiến trúc sư tài ba, cũng áp dụng tỷ lệ vàng vào hệ thống Modulor để tạo ra những công trình kiến trúc cân đối và hài hòa.
Ngày nay, dãy Fibonacci và tỷ lệ vàng tiếp tục truyền cảm hứng cho các kiến trúc sư và nhà thiết kế nội thất. Từ bảo tàng sinh học, lối đi trên cao, đến ngôi nhà trên cây kỳ lạ hay căn hộ chung cư, những công trình hiện đại này là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của dãy Fibonacci trong kiến trúc đương đại.
Câu hỏi muôn thuở: Liệu tỷ lệ vàng thực sự làm cho kiến trúc đẹp hơn? Câu hỏi này vẫn còn là chủ đề tranh luận sôi nổi giữa các chuyên gia. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng dãy Fibonacci và tỷ lệ vàng mang đến cho kiến trúc một vẻ đẹp độc đáo, hài hòa và cân đối, khơi gợi cảm xúc và trí tưởng tượng của con người. Dãy số huyền bí này tiếp tục khẳng định vị trí quan trọng của toán học trong nghệ thuật và kiến trúc, đồng thời mở ra những tiềm năng sáng tạo vô hạn cho tương lai.
1. Life Campus được thiết kế bởi By Vilhelm Lauritzen Architects, Lyngby, Denmark
Giải thưởng: Popular Choice Winner, 10th Annual A+Awards, Architecture +Learning
Nằm ở miền đông Đan Mạch, trung tâm giáo dục này thể hiện sứ mệnh khoa học của mình một cách độc đáo và đầy ấn tượng. Tòa nhà được bao bọc bởi 96 cột gỗ sồi thô được đẽo từ một cây sồi 150 năm tuổi. Những cột gỗ sồi này tạo thành một bức màn lặp lại, tượng trưng cho sự kết nối giữa thiên nhiên và môi trường xây dựng, đồng thời gợi nhớ đến vị trí trước đây của tòa nhà là một khu rừng. Nhịp điệu xoắn ốc của các cột hướng lên lối vào tòa nhà gợi nhắc đến mô hình toán học của chuỗi xoắn DNA và chuỗi Fibonacci, thể hiện sự gắn kết giữa khoa học và kiến trúc.
Bên trong trung tâm là một khán phòng 360 độ, ba phòng thí nghiệm giảng dạy, phòng thí nghiệm nghiên cứu, văn phòng và căng tin. Từ bên trong, những cột gỗ sồi bên ngoài tạo điểm nhấn cho khung cảnh được nhìn qua những mảng kính rộng lớn, là lời nhắc nhở về cấu trúc cơ bản làm nền tảng cho công việc nghiên cứu khoa học được thực hiện tại đây.
2. The Fibonacci Tree House được thiết kế bởi Blue Forest (UK) Ltd – Treehouses, Spain
Nấp mình trong khu rừng Tây Ban Nha, ngôi nhà trên cây tựa như một biểu tượng huyền bí của đường xoắn ốc Fibonacci, minh chứng cho sự trật tự và chính xác ẩn chứa trong tự nhiên. Lớp vỏ mộc mạc được tạo nên từ những tấm ván thông và tấm đồng hòa quyện hoàn hảo với khung cảnh lốm đốm ánh nắng của khu rừng xung quanh, tái hiện lại cấu trúc ấy bằng một điệu nhảy kiến trúc uyển chuyển.
Bên trong, cùng một loại vân gỗ uốn lượn tạo nên những đường cong mềm mại, ôm lấy không gian như một chiếc kén ấm áp. Bức tường gồm những cánh cửa gấp dài 13 foot mở ra khung cảnh đẹp như tranh vẽ, biến nó thành tâm điểm của ngôi nhà. Khi thu lại, không gian ấm cúng này hoàn toàn hòa mình vào thiên nhiên, xóa nhòa ranh giới giữa trong nhà và ngoài trời, tạo nên một trải nghiệm sống hòa hợp với tự nhiên đầy thú vị.
3. NASA Orbit Pavilion được thiết kế bởi STUDIOKCA, New York
Như một lời thì thầm từ ký ức đại dương, gian hàng sáng tạo "Vòng xoáy âm thanh vũ trụ" đưa du khách Lễ hội Khoa học Thế giới New York 2015 du hành vào một trải nghiệm âm thanh độc đáo. Lấy cảm hứng từ vỏ sò, nơi lưu giữ tiếng rì rào của biển cả, kiến trúc sư STUDIOKCA đã tạo ra một buồng âm thanh cho phép người nghe đắm chìm trong bản giao hưởng của vũ trụ.
Hình dạng vỏ ốc anh vũ, biểu tượng của chuỗi Fibonacci hoàn hảo trong tự nhiên, được tái hiện qua cấu trúc của gian hàng. Lớp vỏ nhôm được đục lỗ với hơn 100 hoa văn tượng trưng cho đường quỹ đạo, bao quanh khung nhôm cong mềm mại. Bên trong, hệ thống loa hiện đại truyền tải âm thanh trực tiếp từ các vệ tinh NASA, mang đến cho du khách cảm giác như đang lạc bước giữa không gian bao la.
Từng rung động âm thanh vang dội trong không gian, bao trùm mọi giác quan, khơi gợi trí tưởng tượng và đưa du khách vào hành trình khám phá bí ẩn của vũ trụ. Vòng xoáy âm thanh vũ trụ không chỉ là một gian hàng trưng bày, mà còn là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo, kết hợp hoàn hảo giữa kiến trúc, khoa học và âm nhạc, để lại ấn tượng sâu sắc cho mỗi du khách.
4. Chocolate Loft được thiết kế bởi PLANT Architect Inc., Toronto, Canada
Nằm ẩn mình trong một nhà máy sô cô la được cải tạo, cách Toronto một giờ lái xe, căn gác xép đầy biến ảo này là tổ nơi nghỉ ngơi dành cho hai giáo sư toán học. Bức tường ngăn di động với cửa trượt đóng vai trò như một "chiếc rèm" linh hoạt, chia đôi không gian theo nhiều cách khác nhau, tạo ra sự thay đổi ấn tượng trong cấu hình căn hộ. Khi bức tường được dựng lên, nơi đây biến thành một căn hộ hai phòng ngủ ấm cúng, nhưng khi các tấm cửa trượt mở ra, nó lại trở thành một căn hộ một phòng ngủ với khu vực sinh hoạt rộng rãi, lý tưởng cho những buổi tiếp khách hay thư giãn.
Dự án sáng tạo này là minh chứng cho niềm đam mê mãnh liệt với toán học của chủ sở hữu. Các công thức toán học được lồng ghép một cách tinh tế vào thiết kế gác xép. Trên những cánh cửa trượt, tỷ lệ kính và gỗ tăng dần theo dãy Fibonacci, tạo nên một mảng ghép trực quan đầy ấn tượng. Lối vào được tô điểm bởi những đường parabol lồng nhau, và ngay cả sàn nhà tắm cũng được lát bằng những viên gạch mang hoa văn toán học hai chiều độc đáo.
5. Shanghai Natural History Museum được thiết kế bởi Perkins&Will, Shanghai, China
Lấy cảm hứng từ vỏ ốc anh vũ - biểu tượng hoàn hảo của sự cân bằng và hài hòa trong tự nhiên - Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Thượng Hải sừng sững như một tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Thiết kế độc đáo này, dựa trên tỷ lệ vàng huyền bí, mang đến cho du khách một hành trình khám phá đầy mê hoặc qua các không gian triển lãm, sảnh cao chót vót, nhà hát 4D hiện đại và khu vườn triển lãm thanh bình.
Điểm nhấn ấn tượng nhất của bảo tàng chính là lớp kính bao quanh mặt tiền. Lấy cảm hứng từ cấu trúc tế bào của sinh vật, bề mặt kính được kiến tạo với những hoa văn tinh tế, tạo hiệu ứng ánh sáng lốm đốm đầy nghệ thuật, tô điểm cho không gian nội thất thêm lung linh huyền ảo.
Hướng ra bên ngoài, một khoảng sân tuyệt đẹp được thiết kế tại vị trí trung tâm của công trình, mô phỏng hình xoắn ốc đặc trưng của vỏ ốc. Lấy ý tưởng từ những khu vườn truyền thống Trung Quốc, không gian này mang đến cho du khách cảm giác thanh bình, hòa hợp với thiên nhiên, thể hiện triết lý sống hài hòa giữa con người và môi trường xung quanh.
6. Đường đi bộ Kew Gardens Treetop được thiết kế bởi Marks Barfield Architects, Richmond, United Kingdom
Nổi bật giữa những tán cây rợp bóng mát của Kew Gardens, London, lối đi trên cao mang đến một trải nghiệm độc đáo cho du khách. Thiết kế tinh tế, sử dụng vật liệu táo bạo và lấy cảm hứng từ thiên nhiên, công trình này là điểm nhấn thu hút mọi ánh nhìn.
Lối đi được kiến tạo với mục tiêu tôn vinh vẻ đẹp của vật liệu vải nhân tạo. Nhờ áp dụng mô hình toán học Fibonacci, vốn xuất hiện trong tự nhiên, cấu trúc của công trình đạt được sự hoàn hảo về mặt thẩm mỹ lẫn kỹ thuật.
Chuỗi Fibonacci là dãy số lũy tiến, với mỗi số bằng tổng hai số trước nó. Lấy cảm hứng từ đây, các kiến trúc sư đã tạo ra "lưới Fibonacci" hình tam giác dọc theo lối đi. Mật độ các phần tử trong lưới cao hơn ở hai đầu, nơi chịu tải trọng lớn nhất. Nhờ vậy, lực được truyền tải hiệu quả xuống các cột đỡ và mặt đất.
Công trình sử dụng hình khối cầu hữu cơ, tạo sự tương phản ấn tượng với cảnh quan thiên nhiên xung quanh. Việc áp dụng mô hình Fibonacci và vật liệu nhân tạo đã mang đến một kiến trúc độc đáo, hài hòa giữa nét hiện đại và vẻ đẹp tự nhiên.
